शाळांमधील वाढती गुन्हेगारी आणि हिंसाचार हा एक गुंतागुंतीचा आणि बहुआयामी मुद्दा म्हणून समोर येत आहे. शाळा हे शिक्षणाचे केंद्र आहे. जिथे विद्यार्थ्यांना विविध विषयांचे शिक्षण मिळते आणि त्यांचे व्यक्तिमत्व घडवले जाते.मात्र आज शाळांमध्ये विद्यार्थी शिक्षण कमी इतर गोष्टी मोठ्या प्रमाणावर करत आहे.शाळांमधून शिक्षण घेण्या ऐवजी विद्यार्थी विघातक ,हिंसाचारी प्रवृत्तीकडे वळत आहे.अहमदाबादमधील एका शाळेत दहावीच्या विद्यार्थ्याने आठवीच्या विद्यार्थ्याला चाकूने भोसकून ठार मारले. विद्यार्थ्याच्या मृत्यूमुळे संतप्त झालेल्या कुटुंबीयांनी शाळेत गोंधळ घातला. कुटुंबीयांनी शाळेत तोडफोड केली. पोलिस घटनास्थळी पोहोचले. यादरम्यान पोलिसांची कुटुंबीयांशीही झटापट झाली. पोलिसांनी आरोपी विद्यार्थ्याला ताब्यात घेतले आहे.मध्य प्रदेशला हादरवून टाकणाऱ्या एका घटनेत, सोमवारी एका १८ वर्षीय विद्यार्थ्याने त्याच्या माजी शाळेतील २६ वर्षीय पाहुण्या शिक्षकाला आग लावली. नरसिंहपूर जिल्ह्यातील कोतवाली पोलिस स्टेशन परिसरातील एक्सलन्स स्कूल (उत्कृष्ट विद्यालय) चा माजी विद्यार्थ्याने शिक्षकाने त्याच्याविरुद्ध केलेल्या तक्रारीवरून उद्भवलेल्या वैयक्तिक द्वेषातून हा हल्ला केल्याचा आरोप आहे.शाळांमध्ये विद्यार्थी अनेक गैर कृत्यांमध्ये सहभागी होत आहे. शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांमध्ये अपप्रवृत्ती मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे याला जबाबदार कोण ? हा प्रश्न उभा ठाकला आहे. शालेय,शिक्षक,समाज की स्वतः विद्यार्थी?अनेक पालक शाळांमध्ये तक्रारी करतात.मात्र कारवाई होत नाही…झाली तरी थातुरमातुर.शालेयप्रशासन काय करत आहे? गुजरात मध्ये जो प्रकार घडला त्या बाबतीत पालकांनी शालेय प्रशासनाकडे तक्रार केली. पण त्यांनी ते हलके घेतले आणि फक्त पालकांना फोन करून मुलीकडून लेखी माफी मागितली आणि सोडून दिले.दिल्ली, हरियाणा, गुजरात, चेन्नईसह देशाच्या अनेक भागांमध्ये काही विद्यार्थ्यांनी शाळांमध्ये विद्यार्थी किंवा शिक्षकाची हत्या केल्याच्या घटनांवरून असे दिसून आले आहे की शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये हिंसक प्रवृत्ती वाढत आहेत. मानसशास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, शालेय विद्यार्थ्यांच्या मनात निराशा, मत्सर आणि असहिष्णुतेमुळे शालेय मुले अशा घटना करत आहेत. ही प्रवृत्ती हळूहळू समाजासाठी धोका बनत आहे.अलीकडेच, दिल्लीतील ज्योती नगर भागातील एका सरकारी शाळेतील काही विद्यार्थ्यांनी दहावीच्या विद्यार्थ्याला मारहाण करून ठार मारले. दिल्लीला लागून असलेल्या गुरुग्राममधील एका मोठ्या खाजगी शाळेत बहुचर्चित प्रद्युम्न हत्याकांड ही समाजाला हादरवून टाकणारी घटना आहे. दुसरीकडे, गुजरातमधील वडोदरा येथे एका विद्यार्थ्यावर चाकूने ३१ वेळा वार करून त्याची हत्या करण्यात आली. दक्षिणेकडील राज्य तामिळनाडूची राजधानी चेन्नई येथील सेंट मेरीज अँग्लो इंडियन स्कूलमध्ये बारावीच्या एका विद्यार्थ्याने मुख्याध्यापकाची हत्या केली. देशभरात अशा अनेक घटना घडत आहेत, ज्या शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये हिंसाचाराच्या प्रवृत्तीकडे निर्देश करतात. या घटना समाजासाठी धोक्याची घंटा आहेत.विद्यार्थी हिंसाच्याकडे वळण्याला निराशा आणि दबावाचा परिणाम आहे. शालेय मुलांच्या दृष्टिकोनातील या बदलामागे तीन कारणे आहेत. पहिले कारण म्हणजे कुटुंब आणि मुलांमधील संवाद कमी झाला आहे. पालक त्यांच्या मुलांना जास्त वेळ देऊ शकत नाहीत, ज्यामुळे मुलांमध्ये नैतिक मूल्ये विकसित होत नाहीत. यामुळे मुलांमध्ये सहकार्य आणि सुसंवादाची भावना कमी होत आहे. दुसरे कारण म्हणजे शिक्षण व्यवस्था. जोपर्यंत शालेय मुलांची शिक्षण व्यवस्था योग्य नसते तोपर्यंत ते मानसिक दबाव आणि तणावाखाली राहतील. ते काय करतील हे कोणालाही माहिती नाही.शाळांमध्ये शिकवल्या जाणाऱ्या गोष्टी सैद्धांतिक असतात, ज्या मुलांची आवड पूर्ण करत नाहीत. शाळांमध्ये नियंत्रित वातावरणात मुलांना एकाच ठिकाणी बसवले जाते, ज्यामुळे त्यांना शिक्षकांशी एक-एक बोलण्यात अडचण येते. महानगरीय संस्कृतीत परिस्थिती आणखी वाईट आहे.मुल घरी आल्यानंतर, त्याच्या भावना आणि समस्या जाणून घेणारे कोणीही नसते. अशा परिस्थितीत, मुले त्यांना जे योग्य वाटते ते करतात.यासाठी समाजही जबाबदार आहे जर एखाद्या मुलाला यश मिळाले तर ते ठीक आहे, पण जर तो यशस्वी झाला नाही तर कुटुंबापासून ते समाजापर्यंत सर्वजण त्याला शाप देतात. अशा परिस्थितीत त्याच्यात निराशा नक्कीच वाढते बालपण हा एक आनंदाचा काळ असतो, जिथे एखाद्याचे गुण आणि आत्मविश्वास निर्माण होतो, परंतु शाळांमध्ये ७० ते ८० टक्के मुलांना पुढे काय करायचे हे माहित नसते. समाज आता स्वकेंद्रित होण्याकडे वाटचाल करत आहे.समाजात यशाचे माप आयएएस, आयपीएस आणि मोठा व्यापारी मानले गेले आहे, परंतु एक चांगला माणूस बनण्याची भावना कमी झाली आहे. समाजात सामान्य आणि विशेष यांच्यातील दरी वाढली आहे. समाजात यशाची व्याख्या शक्तिशाली बनली आहे. जो शक्तिशाली आहे तो आपले वर्चस्व प्रस्थापित करेल. जेव्हा तुम्ही आयपीएस, मोठा व्यापारी किंवा राजकारणी असाल तेव्हाच समाज तुम्हाला स्वीकारेल. अशी एक भावना समाजाची तयार झाली आहे.ही एक अतिशय धोकादायक प्रवृत्ती बनली आहे. देशात कोणताही माणूस आपल्या मुलाला शेतकरी बनवत नाही आणि त्याच प्रकारे मूलभूत गोष्टींकडेही दुर्लक्ष केले जात आहे.शालेय हिंसाचाराला कारणीभूत ठरणाऱ्या घटकांमध्ये घरगुती हिंसाचाराचा संपर्क, सामाजिक-आर्थिक आव्हाने आणि शस्त्रास्त्रांची उपलब्धता, तसेच माध्यमांमध्ये हिंसाचाराचे चित्रण यांचा प्रभाव यांचा समावेश आहे. गुंडगिरीची व्याप्ती, जी आता एक महत्त्वाची समस्या म्हणून ओळखली जाते,विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या अपप्रवृत्तीला आळा घालण्यासाठीविद्यार्थ्यांना समाजशील बनविणे आवश्यक आहे.पालक विद्यार्थी संवाद होणे आवश्यक आहे.शाळांनी मुलांना फक्त अभ्यासावरच नव्हे तर सर्जनशील उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित करावे. फक्त अभ्यासक्रम शिकवल्याने मुलांचे काही भले होणार नाही. त्यांना पोहायला शिकवा, बाहेर फिरायला घेऊन जा किंवा क्रीडा उपक्रमांमध्ये सहभागी होण्यास सांगा. मुलांमध्ये संवाद तंत्र विकसित करणे देखील महत्त्वाचे आहे जेणेकरून त्यांच्यात सहानुभूती निर्माण होईल. त्यांना बाहेर घेऊन जा आणि त्या गरीब मुलांना भेटा ज्यांना या सुविधा मिळत नाहीत. या उपाययोजनांमुळे मुलांचा दृष्टिकोन बदलेल.”९५६१५९४३०६
