भारताचा नंबर एक शत्रू कोण आहे?

भारताच्या सुरक्षा धोरणाबाबत बऱ्याच काळापासून एक मोठा प्रश्न उपस्थित होत आहे. प्रश्न असा आहे की भारताचा सर्वात मोठा शत्रू कोण आहे? गेल्या काही वर्षांपासून दहशतवाद आणि सीमापार हल्ल्यांसाठी ओळखले जाणारे पाकिस्तान. की चीन, जो सतत आपली लष्करी आणि अणुशक्ती वाढवत आहे आणि अनेक आघाड्यांवर भारताशी संघर्ष करत आहे? अमेरिकेची गुप्तचर संस्था डिफेन्स इंटेलिजेंस एजन्सी (DIA) च्या ताज्या ‘वर्ल्ड थ्रेट असेसमेंट’ अहवालातून या प्रश्नाचे उत्तर आता स्पष्ट झाले आहे.अनेक दशकांपासून पाकिस्तानवर केंद्रित असलेले भारताचे परराष्ट्र आणि संरक्षण धोरण आता एका नवीन वळणावर आहे. अमेरिकन संरक्षण गुप्तचर संस्थेच्या (डीआयए) अलीकडील अहवालानुसार, भारताने आता आपल्या धोरणात्मक प्राधान्यक्रमांमध्ये बदल केला आहे आणि चीनला आपला मुख्य राजकीय आणि लष्करी प्रतिस्पर्धी मानतो. अहवालात असेही म्हटले आहे की पाकिस्तानकडे आता फक्त “सहायक धोका” म्हणून पाहिले जाते. त्यामुळे भारताला चीन पासून सावध राहण्याची गरज आहे.अहवालानुसार, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे संरक्षण धोरण आता केवळ सुरक्षा सुनिश्चित करण्यापुरते मर्यादित राहिलेले नाही, तर त्यांचे उद्दिष्ट जागतिक शक्ती संतुलनात भारताला महत्त्वाची भूमिका देणे आहे. संरक्षण क्षेत्रात भारताचे लक्ष आता मजबूत लष्करी क्षमता, जागतिक नेतृत्वाची भूमिका आणि चीनच्या प्रभावाचे संतुलन साधण्यावर आहे.डीआयएने आपल्या अहवालात मे २०२५ मध्ये भारत-पाक संघर्ष आणि पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यासारख्या घटनांचा उल्लेख केला आहे आणि म्हटले आहे की जरी पाकिस्तान प्रादेशिक अस्थिरतेचा घटक राहिला तरी भारताची दीर्घकालीन तयारी चीनबाबत आहे.भारत-चीन सीमा वाद: फक्त विराम, उपाय नाहीलडाख प्रदेशात भारत आणि चीनमध्ये दीर्घकाळापासून सीमावाद आहे. अहवालात असे नमूद केले आहे की जरी ऑक्टोबर २०२४ मध्ये दोन्ही देशांमध्ये सैन्यातून विभक्त होण्यावर सहमती झाली असली तरी, हा संघर्षाचा शेवट नाही तर केवळ एक धोरणात्मक विराम आहे. भारत आता या वादावर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याऐवजी आपल्या सुरक्षा क्षमता आणि प्रति-तयारीवर लक्ष केंद्रित करत आहे.’मेक इन इंडिया’ आणि इंडो-पॅसिफिकमधील वाढता प्रभावभारताच्या लष्करी रणनीतीमध्ये स्वावलंबनाला प्राधान्य दिले जात आहे. ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांतर्गत, परदेशांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी संरक्षण उपकरणांच्या निर्मितीला गती दिली जात आहे. यासह, भारताने हिंद महासागर आणि इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात आपली उपस्थिती मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे.प्रादेशिक भागीदारीद्वारे चीनला संतुलित करणेभारत क्वाड, आसियान आणि इतर बहुपक्षीय मंचांवर आपली सक्रियता वाढवून चीनच्या वाढत्या प्रभावाला संतुलित करण्याच्या धोरणावर काम करत आहे. लष्करी सराव, प्रशिक्षण, शस्त्रास्त्र विक्री आणि गुप्तचर माहिती सामायिकरण यासारख्या उपाययोजनांमुळे भारताला प्रादेशिक शक्ती म्हणून उदयास येण्यास मदत होत आहे.पाकिस्तानच्या खांद्यावर चीनचा हातपाकिस्तानच्या अणु आणि क्षेपणास्त्र क्षमता मजबूत करण्यात चीनने मोठी भूमिका बजावल्याचेही या अहवालात उघड झाले आहे. चीनने पाकिस्तान आणि उत्तर कोरियाला बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आणि अणु तंत्रज्ञान पुरवण्यात बराच काळ मदत केली आहे. चीन हा केवळ पाकिस्तानचा आर्थिक आणि धोरणात्मक भागीदारच नाही तर पाकिस्तानी सैन्य दरवर्षी चीनच्या सैन्यासोबत अनेक संयुक्त लष्करी सराव देखील करते. डीआयएचे म्हणणे आहे की पाकिस्तान आपल्या सामूहिक विनाशकारी शस्त्र कार्यक्रमासाठी आवश्यक असलेले तंत्रज्ञान आणि साहित्य थेट चीनकडून किंवा हाँगकाँग, तुर्की, यूएई सारख्या देशांद्वारे मिळवतो.चीनबद्दल बोलायचे झाले तर, त्यांच्या अण्वस्त्रसाठ्यात आता ६०० हून अधिक ऑपरेशनल वॉरहेड्स आहेत आणि २०३० पर्यंत ही संख्या १००० च्या वर पोहोचण्याची शक्यता आहे. त्याच वेळी, चीन ही शस्त्रे अधिक तयारीने तैनात करत आहे जेणेकरून गरज पडल्यास तात्काळ प्रतिहल्ला करता येईल. हा धोका लक्षात घेऊन, भारत आपल्या सुरक्षा धोरणातही मोठे बदल करत आहे. भारताने अलिकडेच त्यांच्या दोन प्रमुख क्षेपणास्त्र चाचण्या यशस्वीरित्या पूर्ण केल्या – अग्नि-१ प्राइम आणि अग्नि-व्ही एमआयआरव्ही (एकाच क्षेपणास्त्रावर अनेक वॉरहेड्स बसवता येतात). यासोबतच, आयएनएस अरिघाट नावाची दुसरी अणु पाणबुडी देखील समाविष्ट करण्यात आली आहे, ज्यामुळे भारताचा अणु त्रिकोण आणखी मजबूत झाला आहे.अमेरिकेने चिंता व्यक्त केली असली तरी अमेरिका चीन व व पाकिस्तान विरुद्ध पाऊल का उचलत नाही..रिपोर्ट सादर करून अमेरिका काय दर्शवू इच्छिते?अमेरिकेने इराक व अफगाणिस्तानचे जैविक व रासायनिक शस्त्र नष्ट केली का?. या पार्श्वभूमीवर अमेरिका चीन पाकिस्तान मध्ये याबाबतीत हस्तक्षेप का करत नाही..पाकिस्तानला चीन कडून जैविक व रासायनिक शस्त्रांत्रांची पूर्तता होत असताना अमेरिकेने चुप्पी का साधली आहे.? या सर्व प्रश्नांनी उत्तरे अमेरिकेजवळ नाही.अमेरिका नेहमीच दुटप्पी धोरणाचा अवलंब करत आलेली आहे..भारत पाकिस्तान संघर्षात मध्यस्थीची भाषा करणाऱ्या याच अमेरिकेने दहशतवाचा केंद्रबिंदू असलेल्या पाकिस्तानला सर्वतोपरी मदत केली आहे..ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान देखील अमेरिकेने आयएनएफ कडून पाकिस्तानला कर्ज मिळवून दिले. भारताने चीनपासुन सावध रहावे,असे अमेरिकेला का वाटत आहे? उत्तर स्पष्ट आहे.अमेरिका चीनशी सरळ सरळ सामना करू इच्छित नाही..भारताने चीनशी सामना करावा,आपण मात्र तटस्थ रहावे,असे धोरण अमेरिकेचे आहे..म्हणून भारताने चीन प्रमाणेच अमेरिकेपासून देखील सावध असायला पाहिजे.९५६१५९४३०६