( १०/४/२०२५) । अहिंसा परमो धर्म ।भगवान वर्धमान महावीर यांचा जन्म चैत्र शुक्ल तेरस रोजी वैशाली प्रजासत्ताकातील कुंडग्राम येथे ५९९ वर्षांपूर्वी इक्ष्वाकू वंशातील क्षत्रिय राजा सिद्धार्थ आणि राणी त्रिशाला यांच्या पोटी झाला. धर्मग्रंथानुसार त्यांच्या जन्मानंतर राज्यातील प्रगतीमुळे त्यांचे नाव वर्धमान ठेवण्यात आले. जैन ग्रंथानुसार, २३वे तीर्थंकर पार्श्वनाथ यांना निर्वाण (मोक्ष) मिळाल्यानंतर १८८ वर्षांनी त्यांचा जन्म झाला.भगवान वर्धमान यांच्या भावाचे नाव नंदिवर्धन तर बहिणीचे नाव सुदर्शना होते. त्यांचे बालपण राजेशाही थाटात गेले. आठ वर्षांचे असताना त्यांना शिक्षण व शस्त्रविद्येचे ज्ञान घेण्यासाठी शाळेत पाठविण्यात आले.भगवान महावीर २८ वर्षांचे असताना त्यांच्या आई वडिलांचा मृत्यू झाला. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी श्रामणी दीक्षा घेतली. त्यानंतर बहुतांश वेळ ते ध्यानात मग्न असत. काही दिवसांनी त्यांनी पूर्ण आत्मज्ञान झाले.त्यांनी बारा वर्षांपर्यंत मौन पाळले होते.हटयोग्याप्रमाणे त्यांनी शरीराला खूप कष्ट दिले. शेवटी त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. ज्ञानप्राप्तीनंतर त्यांनी जनकल्याणासाठी उपदेश देण्यास सुरवात केली.भगवान वर्धमान महावीर यांचे उपदेश:-क्षमा:-क्षमेबद्दल भगवान महावीर म्हणतात, ‘मी सर्व प्राणिमात्रांकडून क्षमा मागतो. मी जगातील सर्व प्राणिमात्रांशी मैत्रीपूर्ण आहे. माझे कोणाशीही वैर नाही. मी प्रामाणिक मनाने धर्मात स्थिर झालो आहे. सर्व प्राणिमात्रांना, मी सर्व पापांची क्षमा मागतो. सर्व सजीवांनी माझ्याविरुद्ध केलेले अपराध मी क्षमा करतो.’ ते असेही म्हणतात, ‘माझ्या मनात जी काही पापी वृत्ती मी संकल्पित केली आहे, जी काही पापी प्रवृत्ती मी शब्दांतून प्रकट केली आहे आणि माझ्या शरीरात जी काही पापी वृत्ती आहे, त्या सर्व पापी प्रवृत्तींचा नाश होऊ दे. माझी सर्व पापे खोटी होवोत.”धर्म’:-धर्म हा सर्वोत्तम चांगला आहे. धर्म म्हणजे अहिंसा, संयम आणि तप. महावीरजी म्हणतात, जो सद्गुरू आत्मा असतो, ज्याच्या मनात सदैव धर्म असतो, त्याला देवही नमस्कार करतात. भगवान महावीरांनी आपल्या प्रवचनात धर्म, सत्य, अहिंसा, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह, क्षमा यांवर सर्वाधिक भर दिला. त्याग आणि संयम, प्रेम आणि करुणा, नम्रता आणि सदाचार हे त्यांच्या प्रवचनांचे सार होते.सध्याच्या अशांत, दहशतवादी, भ्रष्ट आणि हिंसक वातावरणात महावीरांची अहिंसाच शांतता देऊ शकते. महावीरांची अहिंसा केवळ प्रत्यक्ष हत्येलाच हिंसा मानत नाही, तर मनात कोणाबद्दल वाईट विचार येणे ही सुद्धा हिंसा आहे. सध्याच्या युगात जोपर्यंत आर्थिक विषमता आहे तोपर्यंत ‘समाजवाद’ ही प्रचलित घोषणा सार्थ ठरणार नाही. एकीकडे अमाप पैसा, दुसरीकडे टंचाई. ही विषमतेची पोकळी केवळ भगवान महावीरांचे ‘अपरिग्रह’ तत्त्वच भरून काढू शकते. अपरिग्रहाचे तत्त्व कमी संसाधनांमध्ये अधिक समाधानावर भर देते. हे आवश्यकतेपेक्षा जास्त ठेवण्यास संमती देत नाही. त्यामुळे सर्वांना मिळेल आणि भरपूर मिळेल.इतक्या वर्षांनंतरही भगवान महावीरांच्या नावाचे स्मरण तितक्याच श्रद्धेने आणि भक्तीने केले जाते, याचे मूळ कारण म्हणजे महावीरांनी या जगाला मुक्तीचा संदेश तर दिलाच, शिवाय मुक्तीचा सोपा आणि खरा मार्गही सांगितला. भगवान महावीरांनी आध्यात्मिक आणि शाश्वत आनंद मिळविण्यासाठी अहिंसेचा धर्म उपदेश केला.त्याग, संयम, प्रेम, करूणा, शील व सदाचार हे त्यांच्या प्रवचनाचे सार आहे. त्यांनी चतुर्विध संघाची स्थापना करून समता हेच जीवनाचे लक्ष्य असल्याचे सांगितले. देशात ठिकठिकाणी फिरून महावीरांनी पवित्र संदेशाचा प्रसार केला.।। अहिंसा परमो धर्म ।।सत्य, अहिंसा, दया, क्षमा, शांतीचा संदेश देणारे, प्रत्येकाला स्वतःच्या आयुष्यातील क्रोध, स्वार्थ बाहेर काढून सुखी आयुष्य जगण्यासाठी प्रेरणा देणारे जैन धर्माचे २४ वे तीर्थंकर भगवान महावीर यांच्या जयंतीनिमित्त विनम्र अभिवादन !
